søndag 26. juni 2011

Sangteknikkføljetong: 3 grunnprinsipp

(Du finn dei forrige innlegga i denne føljetongen under "eit syngande prosjekt".)
Første kapittel i Komplett Sangteknikk er ein rask gjennomgang av systemet, med forklaring av omgrep.
Det følger med ein CD der alle lydane og variantar av lydane "illustrerer" korleis det kan høyrest ut når ein gjer det rett. Denne viser Catrine Sadolin meir til utover i boka.
I utgangspunktet kan Komplett Sangteknikk-systemet delast inn i 4 hovudemner:
1: 3 grunnprinsipp
2: 4 funksjonar
3: Klangfargar
4: Effektar
Kvart av desse emnene vil kreve fleire innlegg!
I dette innlegget vil eg berre skissere dei 3 grunnprinsippa.

Det ligg i ordet "grunnprinsipp" - dersom ein vil synge sunt, så er desse viktige å få styr på.
Uansett stil og syngemåte (funksjon)!
Greier ein å kontrollere desse områda bevisst, kan ein med øving få til tonar i høgden og tonar i djupna, synge lenge utan å miste tonen, få klarhet og kraft i tonen, unngå å verte hes.
Overheld ein grunnprinsippa, så held ein svelget åpent og unngår spenningar.
Og spenningar i svelget hindrar songen.

Dei 3 grunnprinsippa er: 
1: Støtte
Riktig støtte er det aller viktigaste vi treng å ha på plass for å kunne synge sunt.
Riktig støtte held svelget opent og gjev dermed stemmebånda rom til å arbeide.
Etter mange år med songundervisning var det framleis vanskeleg for meg å seie akkurat kva støtte var og korleis det kjennest utan å bruke biletlege forklaringar. 
Catrine Sadolin meiner vi kan kjenne støtten på ulikt vis, og tenkje i bilete dersom det hjelper oss, samtidig som ho gjev ein veldig konkret beskrivelse av kva som faktisk skjer i dei sentrale muskelgruppene som styrer pusten vår, når vi syng.
Hennar konkrete forklaring av støtte har hjulpe meg enormt både når det gjeld kvaliteten på tonane mine, men også når det gjeld tryggleik i forhold til kva eg kan klare å syngje. 
Det var som å skru på ein knapp, brått greidde eg mykje meir enn eg hadde drøymt om tidlegare.

2: Nødvendig twang*.
*”twang”, eller ”å twange” [twæng], viser til lyden som kjem når ein t.d. etterliknar babygråt, eller  ler som ei heks. 
Over strupehovudet vårt har vi eit strupelokk, også kalla epiglottis-horn. 
Når vi legg lokket så tett som mulig over strupehovudet medan vi syng, kan stemma få ein gjennomtrengande skarp karakter. 
Alt etter kor tett vi legg lokket ned mot strupehovudet, så vil vi få ulike grader av twang på stemma. 
For å få til ein tone på ein vokal, må det ein viss grad av twang til, altså nødvendig twang. Ynskjer eg å syngje som Anastacia, treng eg m.a. å twange mykje. 
(Men det ynskjer eg ikkje;-))

3: Unngå å skyve fram kjeven, og unngå leppespenningar.
Spenningar i kjeven kan føre til spenningar rundt stemmebånda. 
Eg har sjølv slite mykje med spenningar i kjevemuskulaturen, mykje fordi eg har eit bitt som ikkje er heilt rett. 
Ofte har det hindra meg i songen og gjort at eg har vorte fortare sliten i stemma. 
I slike periodar må eg fokusere på å spenne av kjeven framfor å syngje.


PS: Dette innlegget er ein del av ein føljetong der eg går nærmare inn på Komplett Sangteknikk- systemet til Catrine Sadolin.  
Viktig: Dersom ein ynskjer å lære seg å syngje innan ein viss stilart, eller fordjupe seg meir i t.d. jazz, så vil KS kun vere eit lite bidrag inn i dette. 
Du kan finne forklaringar på korleis du reint teknisk kan få til ein viss lyd, men systemet er ikkje eit stilstudium, og ein vil trenge å lære av andre songpedagogar og erfarne songarar, i tillegg til å lytte til anerkjente songarar innan stilen. (lang setning;-). 
Eg meiner KS absolutt spelar  ei viktig rolle i å utfordre etablerte tankesett når det gjeld songteknikk, og utfordre songaren til å ta eigne medvitne val, men det er viktig å vite at ein ikkje treng å forkaste alt ein har lært tidlegare! 
KS er ein reiskap som ein kan bruke inn i dei fleste områder. 
Å finne seg sjølv som songar tek tid, og å studere ulike sjangrar vil kunne gje eit godt erfaringsgrunnlag.


tirsdag 14. juni 2011

H E L L O F E A R

Kirk Franklin er min absolutte favoritt når det gjeld moderne (contemporary) gospel.
Dette er gospel som eg greier å høyre på ei stund utan å verte lei.
Fekk gåvekort på SunnBok til bursdagen, så då var det ikkje vanskeleg å vite kva eg skulle kjøpe.
Den nye plata heiter "Hello Fear".

place1


Til deg som ikkje har fulgt meg så lenge, eller berre kikkar innom: 
Eg har ein stor fascinasjon av afroamerikansk historie, musikk og kultur.
Negro Spirituals, Gospel, Soul, Hip Hop.... etc.
Det har noko med rytmen og energien å gjere, men ikkje berre det.
Det har noko med fridomen til å vise det ein føler.
Å legge sjela, heile livet, i ein song.
Det har med historien deira, og korleis musikken alltid er sentral i å takle motgang og ikkje miste håpet.
Slik kom Negro Spirituals til: lengsel og håp etter eit anna liv i fridom, slik vaks gospelmusikken fram: glede og takk midt i ein vanskeleg kvardag, slik starta Hip Hop'en: fellesskap og samfunnskritikk i og frå det tøffe livet i ghettoen i New York.

Kirk Franklin er toneangivande innan contemporary gospel/ soul/ pop/ hip hop/ R 'n' B med kristent bodskap.
Han vaks opp med mykje motgang.
Som han sjølv seier i coveret: 
"From family members still on drugs, to biological parents that live in the same city and state and I STILL have no relationship with, to erasing years and years of bad religious teaching ..."
Han er åpen og bunn ærleg med si historie, noko som gjer musikken enno meir ekte.

HELLO FEAR er ei reise i hans eigen frykt, og dermed også frykt og angst som mange slit med.
Og korleis frykt kan hindre oss i å leve det livet vi ynskjer, eller bygge murar mellom oss.
Kirk Franklin oppfordrar til å ta eit oppgjer, møte sin eigen frykt, sjå den i auga og seie:

"Hallo Frykt
før du set deg ned
så er det noko eg må forklare.
 ...
Eg er sliten av mitt brutte hjarte
Så eg laga ei liste, og du står på den
Alle håp og draumar som du tok frå meg
Eg vil ha dei tilbake før du drar

Hjartet mitt nektar å vere din heim
Borte frå deg er der eg høyrer til
Farvel
Ha det bra
så lenge"

Bodskapen er at den Gud som Bibelen fortel om er ein kjærleg og frigjerande Gud, som elskar alle menneske, men hatar alt det vonde som dei må oppleve.
Og at denne kjærleiken er det som kan sette oss fri frå frykt, angst, dårleg sjølvbilete, og bygge oss opp som heile menneske.

"I am so far from perfect,
I thougt life was worthless
until you showed me who I am
Not here by mistake, you're love called me Grace
I'm on my way to who I am"

Kirk Franklin gjer musikken sin til noko meir enn underhaldning.
Samtidig som musikken er spekka med energi, trøkk, kompliserte arrangement, er det motsette også tilstades:  den nakne stemma med enkelt pianoarrangement og syngade cello som snik seg inn etter kvart.

Her er ein song som til no sikkert har vorte repetert 100 gongar i bilen saman med ungane.
Gladsong - om å smile sjølv om livet er tøft.
Ikkje gi opp!